صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

395

شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )

إلى حيث الروح » تا تناسخ ، به ميان نيايد و مفسدهء آن ، لازم نگردد . اين بدن اخروى يا متصور است به صور حسنه كه « بيض ، مرد ، مستنيرة للسعداء يلتذّون به » و « للأشقياء سود ، زرق و ظلماني » . صاحب شوارق بعد از نقل كلام شيخ غزالى گفته است [ 1 ] : « . . . ليكن چنان كه مكرر به آن اشاره كرديم ، تجرد خيال نيز چون وجود مثال ، در نظر عقل ، خيالى مىنمايد و قيام صور متخيله به ذات خود بلا محل ، در آينهء برهان صورتى ندارد ، چه تخصيص مراتب اقدار مساحيه در طبايع جسمانيه مستند به ماده است ، تميّز اجزاى متباينهء به حسب وضع در صور مقداريه موقوف بر محل مادى . اما تناسخ ، هيچ كس از حكماى مشائين به جواز آن نرفته . و بجدّترين ناس در ابطال تناسخ ، ارسطاطاليس - شكر اللّه سعيه - و اتباعش از قدماى مشائيهء اسلامند . و بجدترين مردم در وقوع تناسخ ، حكماى هند و چين و بابل و به زعم شيخ اشراق و اتباعش ، قدماى حكماى يونان و حكماى مصر و حكماى فارس جميع قائل به تناسخند [ 2 ] .